Πώς δημοσιεύεται η διαθήκη;

Του Δημήτρη Πιπεράκη, δικηγόρου, διαχειριστή και εταίρου της Piperakis-Kostopoulos Law Firm

Ιδιόγραφη είναι η διαθήκη που έχει γραφεί εξ ολοκλήρου από το χέρι του διαθέτη και έχει χρονολογηθεί και υπογραφεί από αυτόν (1721 ΑΚ, ΑΠ 708/2015). Η δημοσίευση της ιδιόγραφης διαθήκης είναι απαραίτητη για διάφορους λόγους, όπως η εξακρίβωση των κληρονόμων, η εκκίνηση της τετράμηνης προθεσμίας αποποίησης της κληρονομίας (1847 ΑΚ) και η εκκίνηση της διετούς προθεσμίας για την αμφισβήτηση της εγκυρότητας της διαθήκης (1788 ΑΚ).

Σύμφωνα με το άρθρο 1774 ΑΚ, όποιος κατέχει ιδιόγραφη διαθήκη οφείλει να φροντίσει για τη δημοσίευσή της το συντομότερο δυνατόν και χωρίς υπαίτια καθυστέρηση από τη στιγμή που πληροφορηθεί το θάνατο του διαθέτη. Κάτοχος θεωρείται ο έχων τη φυσική εξουσία επί του εγγράφου της διαθήκης με τη θέλησή του (πχ αυτός που τη φυλάσσει κλπ). Προθεσμία για τη δημοσίευση δεν υπάρχει, που σημαίνει πως ενδεχόμενη καθυστέρηση δε βλάπτει το κύρος της διαθήκης, ούτε αποδυναμώνει το δικαίωμα προς δημοσίευση, χωρίς να αποκλείεται ωστόσο γέννηση υποχρέωσης αποζημίωσης των προσώπων που βλάφθηκαν από την καθυστέρηση. Αν ο κάτοχος διαμένει στο εξωτερικό, μπορεί να την εμφανίσει στην Προξενική Αρχή, η οποία φροντίζει για τη δημοσίευση και τη σύνταξη του σχετικού πρακτικού, σύμφωνα με τα άρθρα 1773 και 1775 ΑΚ.

• ΑΡΜΟΔΙΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

Αρμόδιο για τη δημοσίευση είναι το Ειρηνοδικείο του τόπου όπου είχε την τελευταία του κατοικία ή συνήθη διαμονή ο διαθέτης ή του τόπου όπου έχει τη διαμονή του ο κάτοχος της διαθήκης (1774 ΑΚ). Το Δικαστήριο της δημοσίευσης συντάσσει πρακτικό, στο οποίο εμπεριέχεται ολόκληρο το κείμενο της διαθήκης, καθώς και  βεβαίωση περί της ύπαρξης ή ανυπαρξίας των εξωτερικών ελαττωμάτων που μπορούν να επιδράσουν στο κύρος της (διαγραφές, λεκέδες, σκισίματα κλπ) (1771 ΑΚ).

• ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ

1. Το πρωτότυπο της διαθήκης
2. Ληξιαρχική πράξη θανάτου του διαθέτη
3. Πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών
4. Αίτηση δημοσίευσης διαθήκης

• ΑΙΤΗΜΑ ΓΙΑ ΚΗΡΥΞΗ ΔΙΑΘΗΚΗΣ ΩΣ ΚΥΡΙΑΣ:

Ταυτόχρονα με τη δημοσίευση και στην ίδια δικάσιμο αλλά και μεταγενέστερα, μπορεί να κηρυχθεί η διαθήκη κυρία, σύμφωνα με το άρθρο 1776 ΑΚ. Για την κήρυξη της διαθήκης κυρίας ωστόσο δεν αρκεί μία απλή αίτηση, αλλά απαιτείται κατάθεση δικογράφου και παράσταση στη σχετική δικάσιμο (εκουσία δικαιοδοσία).

Σύμφωνα με το άρθρο 808 παρ. 3 ΚΠολΔ, η κήρυξη ιδιόγραφης διαθήκης ως κυρίας γίνεται με πράξη του αρμόδιου για τη δημοσίευσή της ειρηνοδίκη, εφόσον πιθανολογηθεί γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής του διαθέτη. Για τον σκοπό αυτό απαιτείται η εξέταση ενός ή δύο μαρτύρων, ανάλογα το δικαστήριο, που θα βεβαιώσουν τη γνησιότητα της γραφής του διαθέτη και την συγγενική σχέση του διαθέτη και του τιμώμενου προσώπου (αυτού που αναφέρεται ως κληρονόμος στη διαθήκη). Όταν όμως με ιδιόγραφη διαθήκη ορίζεται αποκλειστικά κληρονόμος πρόσωπο που δεν είναι σύζυγος του διαθέτη ή δεν έχει με τον διαθέτη συγγενική σχέση τουλάχιστον τέταρτου βαθμού, διατάσσεται γραφολογική πραγματογνωμοσύνη προκειμένου να αποδειχθεί η γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής του διαθέτη. Στην περίπτωση αυτή καλείται υποχρεωτικά, εξήντα (60) τουλάχιστον ημέρες πριν από τη συνεδρίαση, το Ελληνικό Δημόσιο, διότι σε περίπτωση ακύρωσης της διαθήκης, εφαρμόζονται οι διατάξεις για την εξ αδιαθέτου διαδοχή, ελλείψει δε συγγενών που καλούνται εκ του νόμου ή συζύγου, ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος καλείται το Δημόσιο. Το Δικαστήριο μπορεί να εξετάσει δύο μάρτυρες (μπορεί και έναν) οι οποίοι επιβεβαιώνουν το γνήσιο της γραφής και της υπογραφής του διαθέτη (1776 ΑΚ, 808 ΚπολΔ). Στην πράξη συνηθίζεται η εξέταση ενός μόνο μάρτυρα. Η εν λόγω διαδικασία σκοπεύει στην ενίσχυση της διαθήκης με τη δημιουργία τεκμηρίου γνησιότητας, προστατεύοντας όσους ευνοούνται από αυτήν σε περίπτωση αμφισβήτησής της.

Συνεπώς συνοπτικά:

Α. Κατά την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης απαιτείται:

1. Αίτηση
2. Απόσπασμα Ληξιαρχικής Πράξης Θανάτου (πρωτότυπο).
3. Πιστοποιητικό πλησιέστερων συγγενών (πρωτότυπο)

Β. Κατά την ημερομηνία δημοσίευσης απαιτείται:

1) Η πρωτότυπη διαθήκη

2) Ένας μάρτυρας που θα καταθέσει ότι γνωρίζει τον γραφικό χαρακτήρα του αποβιώσαντος και την υπογραφή του

Η Piperakis – Kostopoulos Law Firm διαθέτει την εμπειρία και την τεχνογνωσία να σας συμβουλεύει, αλλά και να σας προστατεύσει προκαταβολικά ή μετά την επέλευση του κινδύνου. Τα ζητήματα που θίγονται ανωτέρω εντάσσονται στο πεδίο των δεξιοτήτων μας, γεγονός που αποτελεί εχέγγυο ως προς τον προσήκοντα από εμάς χειρισμό του θέματος που μας αναθέτετε.