Νέο Κληρονομικό Δίκαιο 2026: ν. 5303/2026 · τι αλλάζει & σχεδιασμός διαδοχής-Ενημερωτικός οδηγός για πελάτες και επενδυτές
Το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο αλλάζει ουσιαστικά. Με τον νόμο 5303/2026 αναμορφώνεται το Πέμπτο Βιβλίο του Αστικού Κώδικα και εισάγονται νέοι κανόνες για τις διαθήκες, τη νόμιμη μοίρα, τα χρέη της κληρονομιάς και τις σχέσεις μεταξύ κληρονόμων. Ο οδηγός αυτός εξηγεί απλά τι αλλάζει και πώς μπορείτε να σχεδιάσετε εγκαίρως τη διαδοχή σας.
Το πιο σημαντικό
Από πότε ισχύει: Οι νέες ρυθμίσεις εφαρμόζονται κατά κανόνα σε κληρονομίες προσώπων που αποβιώνουν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και εξής.
Τι μένει ως έχει: Για θανάτους πριν την ημερομηνία αυτή εφαρμόζεται κατά βάση το προϊσχύον δίκαιο.
Γιατί σας αφορά: Ένας υφιστάμενος σχεδιασμός (π.χ. παλαιά διαθήκη) μπορεί να χρειάζεται επανεξέταση υπό το νέο πλαίσιο.
Οι βασικές αλλαγές
Η νόμιμη μοίρα γίνεται κυρίως χρηματική αξίωση
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη νόμιμη μοίρα — το ελάχιστο ποσοστό της κληρονομιάς που ο νόμος εξασφαλίζει σε στενούς συγγενείς (π.χ. τέκνα, σύζυγο). Στο νέο πλαίσιο, ο δικαιούχος της νόμιμης μοίρας αποκτά κατά βάση χρηματική αξίωση, αντί να καθίσταται αυτοδικαίως συγκύριος των περιουσιακών στοιχείων.
Τι σημαίνει για εσάς
Μειώνονται οι εμπλοκές της αναγκαστικής συγκυριότητας σε ακίνητα και επιχειρήσεις.
Ο διαθέτης αποκτά μεγαλύτερη ευελιξία στον τρόπο που μοιράζει την περιουσία του.
Όσοι έχουν οικογενειακή επιχείρηση ή αδιαίρετα ακίνητα ωφελούνται ιδιαίτερα από τον σχεδιασμό.
Νέα εργαλεία: κληρονομικές συμβάσεις
Εισάγονται θεσμοί που δεν υπήρχαν στο παλαιό δίκαιο, όπως η σύμβαση κληρονομιάς (συμφωνία για την τύχη της περιουσίας μετά τον θάνατο) και η σύμβαση παραίτησης από μελλοντικό κληρονομικό δικαίωμα. Τα εργαλεία αυτά επιτρέπουν πιο οργανωμένο και συναινετικό σχεδιασμό διαδοχής.
Ευθύνη για τα χρέη της κληρονομιάς
Αναμορφώνεται ο τρόπος με τον οποίο οι κληρονόμοι ευθύνονται για τα χρέη του κληρονομουμένου, με στόχο μεγαλύτερη προστασία και διαφάνεια. Παράλληλα, εκσυγχρονίζεται η δικαστική εκκαθάριση της κληρονομιάς και απλοποιούνται οι σχέσεις μεταξύ συγκληρονόμων.
Δημοσίευση διαθηκών και μητρώο
Σε συνδυασμό με τις πρόσφατες δικονομικές αλλαγές, εκσυγχρονίζεται η διαδικασία δημοσίευσης διαθηκών και δημιουργείται μητρώο διαθηκών, ώστε να εντοπίζονται ευκολότερα και να μειώνεται η αβεβαιότητα.
Τι σημαίνει για τον σχεδιασμό σας
Αν… | Τότε αξίζει να… |
έχετε ήδη συντάξει διαθήκη | επανεξετάσετε αν εξακολουθεί να αποτυπώνει τη βούλησή σας υπό τους νέους κανόνες. |
έχετε οικογενειακή επιχείρηση | σχεδιάσετε τη διαδοχή ώστε η επιχείρηση να μη «μπλοκάρει» από συγκυριότητα κληρονόμων. |
έχετε ακίνητα σε αδιαίρετο | εξετάσετε λύσεις που αξιοποιούν τη χρηματική φύση της νόμιμης μοίρας. |
επιθυμείτε συναινετική ρύθμιση | διερευνήσετε τα νέα εργαλεία κληρονομικών συμβάσεων. |
έχετε διεθνή στοιχεία (κάτοικοι/περιουσία εξωτερικού) | συντονίσετε τον ελληνικό σχεδιασμό με το δίκαιο των άλλων χωρών. |
Παράδειγμα
Ενδεικτικό (ανωνυμοποιημένο) παράδειγμα: σε οικογένεια με μοναδικό περιουσιακό στοιχείο ένα ακίνητο και πολλούς κληρονόμους, η χρηματική φύση της νόμιμης μοίρας επιτρέπει σε έναν κληρονόμο να κρατήσει το ακίνητο αποζημιώνοντας τους υπολοίπους, αντί να καταλήγουν όλοι συγκύριοι. Κάθε περίπτωση κρίνεται με βάση τα πραγματικά της δεδομένα.
Τι προσέχουμε για εσάς
Τι προσέχουμε
Χρόνος θανάτου: καθορίζει ποιο δίκαιο εφαρμόζεται — γι’ αυτό ο έγκαιρος σχεδιασμός είναι κρίσιμος.
Παλαιές διαθήκες: ορισμένες ρυθμίσεις τους μπορεί να μη λειτουργούν όπως αναμενόταν υπό το νέο πλαίσιο.
Μεταβατικές διατάξεις: ορισμένα ζητήματα έχουν ειδικό χρόνο έναρξης — τα ελέγχουμε κατά περίπτωση.
Φορολογία κληρονομιών: εξετάζεται χωριστά και επηρεάζει τις επιλογές σχεδιασμού.
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε
Σας βοηθάμε να σχεδιάσετε ή να επικαιροποιήσετε τη διαδοχή σας με βάση το νέο δίκαιο: σύνταξη ή αναθεώρηση διαθήκης, αξιοποίηση των νέων κληρονομικών συμβάσεων, οργάνωση της μεταβίβασης οικογενειακής επιχείρησης και ακινήτων, καθώς και συντονισμό με φορολογικούς συμβούλους. Στόχος μας είναι ένας σχεδιασμός σαφής, λειτουργικός και προσαρμοσμένος στην οικογένειά σας.
Σημείωση
Ο παρών οδηγός παρέχεται για λόγους γενικής ενημέρωσης και δεν συνιστά νομική συμβουλή. Κάθε υπόθεση είναι διαφορετική και απαιτεί εξατομικευμένη εκτίμηση. Τα αναφερόμενα νομοθετικά δεδομένα ισχύουν κατά τον χρόνο σύνταξης και ενδέχεται να μεταβληθούν. Τυχόν παραδείγματα είναι ανωνυμοποιημένα και ενδεικτικά. Για την υπόθεσή σας, επικοινωνήστε μαζί μας για εξατομικευμένη νομική εκτίμηση.